Πολυάριθμες επιστημονικές εργασίες έχουν καταδείξει το σημαντικότατο ρόλο της βιταμίνης D στην λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, καθώς η έλλειψή της έχει συνδεθεί με την εμφάνιση οστεοπόρωσης, καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, υπέρτασης, πολλαπλής σκλήρυνσης, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ανάπτυξης καρκινικών όγκων, αυτοάνοσων νοσημάτων κλπ. Η ανεπάρκεια της βιταμίνης D που έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας διεθνώς, αποδίδεται μεταξύ άλλων στη μειωμένη έκθεση του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία και στην κατανάλωση τροφίμων με χαμηλή σχετική περιεκτικότητα.
Τα μανιτάρια αποτελούν τη μοναδική μη ζωική διατροφική πηγή βιταμίνης D, ενώ είναι πλούσια και σε πολλά ακόμη βιοδραστικά συστατικά όπως β-γλουκάνες και αντιοξειδωτικά. Η περιεχόμενη στα κυτταρικά τοιχώματα των μανιταριών εργοστερόλη μετατρέπεται με την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας σε εργοκαλσιφερόλη (βιταμίνη D2), η πρόσληψη της οποίας μέσω της κατανάλωσης μανιταριών μπορεί να συγκριθεί με αυτή που προκύπτει από συμπληρώματα διατροφής και φαρμακευτικά σκευάσματα. Για την παραγωγή των μανιταριών αξιοποιούνται γεωργικά και αγροβιομηχανικά υποπροϊόντα, τα οποία βιομετατρέπονται μέσω της συγκεκριμένης καλλιεργητικής διαδικασίας σε εδώδιμη βιομάζα υψηλής διατροφικής αξίας. Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα είναι πρόσφατα ερευνητικά ευρήματα της ομάδας έργου της παρούσας πρότασης που έδειξαν ότι η σύσταση των υποστρωμάτων καλλιέργειας επηρεάζει σημαντικά την περιεκτικότητα των μανιταριών σε βιοδραστικές ενώσεις.
Στο προτεινόμενο έργο τρεις ερευνητικοί φορείς (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών) και η μεγαλύτερη εταιρία παραγωγής και εμπορίας μανιταριών στην Ελλάδα (Μανιτάρια Δίρφυς) συνεργάζονται για την ανάπτυξη και την παραγωγή ενός πολυδύναμου λειτουργικού τροφίμου (“σνακ μανιταριών”). Στα καινοτόμα χαρακτηριστικά του συμπεριλαμβάνεται η δυνατότητα να παράσχει -μέσω της ευκολίας-ελκυστικότητάς του προς κατανάλωση από όλες τις ηλικιακές ομάδες- μεγάλου μέρους της συνιστώμενης ημερήσιας δόσης σε βιταμίνη D καθώς και σημαντικών ποσοτήτων αντιοξειδωτικών συστατικών, β-γλουκανών και απαραίτητων αμινοξέων. Για να επιτευχθεί το προσδοκώμενο αποτέλεσμα πρόκειται να αξιολογηθεί ένας μεγάλος αριθμός αυτοφυών (προερχόμενων από διάφορα ελληνικά ενδιαιτήματα με παράπλευρο στόχο την αξιοποίηση της εθνικής βιοποικιλότητας) στελεχών των ειδών Pleurotus ostreatus και P. eryngii, σε ότι αφορά στην καλλιέργεια τους σε υποστρώματα αποτελούμενα από υποπροϊόντα ελαιοκομίας-ελαιουργίας και οινοποιίας. Πέραν της εκμετάλλευσης των εν λόγω υπολειμμάτων για την παραγωγή μανιταριών, αναμένεται και αύξηση της περιεκτικότητας του τελικού προϊόντος σε βιταμίνη D και αντιοξειδωτικά λόγω των υψηλών συγκεντρώσεων σκουαλενίου και φαινολικών συστατικών αντίστοιχα που έχουν μετρηθεί στα συγκεκριμένα υλικά. Τα επιλεχθέντα υποστρώματα και στελέχη Pleurotus θα χρησιμοποιηθούν -σε συνθήκες εμπορικής καλλιέργειας- για την παραγωγή μανιταριών με τα επιθυμητά χαρακτηριστικά και αφού συλλεχθούν, θα εκτεθούν σε υπεριώδη ακτινοβολία, θα αποξηρανθούν και θα αναμιχθούν με κατάλληλα φυσικά αρτύματα ώστε να προκύψει το τελικό προϊόν (“σνακ μανιταριών”). Ακολούθως, προβλέπεται λεπτομερής αξιολόγηση της χημικής σύστασης και των οργανοληπτικών ιδιοτήτων του, καθώς και κλινική μελέτη σε 70 άτομα με αυξημένο δείκτη μάζας σώματος, με στόχο τη διαλεύκανση της ευεργετικής δράσης του στην ρύθμιση καρδιομεταβολικών δεικτών (δείκτες φλεγμονής και οξειδωτικού στρες) και στην αύξηση συγκέντρωσης της βιταμίνης D στον ορό του αίματος. Επιπλέον θα προσδιοριστούν οι δευτερογενείς μεταβολίτες, θα χαρτογραφηθεί η απόδοση των δυνητικών διαφοροποιήσεων του μεταβολικού προφίλ των εθελοντών μετά την κατανάλωση του νέου προϊόντος και θα γίνει καταγραφή των μεταβολικών μονοπατιών που σχετίζονται με την κλινική παρέμβαση, ώστε να προκύψει ένα νέο πλήρως ελεγμένο-αξιολογημένο πολυδύναμο λειτουργικό τρόφιμο υψηλής διατροφικής αξίας.