Oι μύκητες αποτελούν ένα άθροισμα ετερότροφων μικροοργανισμών, δηλ. δεν έχουν την ικανότητα να συνθέτουν οργανικές ουσίες, διαθέτουν συμπαγή κυτταρικά τοιχώματα και γενικά στερούνται κίνησης (εκτός λίγων ειδών που διαθέτουν αναπαραγωγικά κύτταρα με δυνατότητα κίνησης). Tο σώμα ή θαλλός των μυκήτων αποτελείται από λεπτά σωληνοειδή νημάτια που ονομάζονται υφές και αυξάνονται-επιμηκύνονται επάκρια (νηματοειδείς μύκητες). Oι υφές διακλαδίζονται προς όλες τις κατευθύνσεις, συνήθως κατά την έννοια της ακτίνας, και δημιουργούν το βλαστικό σώμα ή μυκήλιο. Όμως υπάρχουν και μύκητες που δεν σχηματίζουν μυκήλιο, όπως οι ζύμες που απαντώνται ως μονοκυτταρικοί οργανισμοί και αναπαράγονται με εκβλάστηση ή διαίρεση.
Oι μύκητες προσλαμβάνουν τα θρεπτικά στοιχεία με προσρόφηση από το εξωτερικό περιβάλλον μέσω του κυτταρικού τοιχώματος και της κυτταρικής μεμβράνης. To συγκεκριμένο χαρακτηριστικό τους κάνει να εμφανίζονται ως οργανισμοί με ‘το στομάχι έξω από το σώμα τους’! Αντί, όπως κάνουν τα ζώα, πρώτα να προσλαμβάνουν την τροφή τους και μετά να την πέπτουν, οι μύκητες πρώτα εκκρίνουν ένζυμα πέψης στο εξωτερικό τους περιβάλλον που διασπούν σύνθετα μεγαλομόρια (υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λιπίδια κλπ) σε μικρότερα και πιο εύκολα αφομοιώσιμα μόρια, τα οποία και προσροφούν στα κύτταρα τους.
H αναπαραγωγή στους μύκητες, όπως άλλωστε σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς, σημαίνει τη δημιουργία νέων ατόμων που διαθέτουν τα τυπικά χαρακτηριστικά του είδους. Yπάρχουν δύο γενικευμένοι τύποι αναπαραγωγής: η εγγενής και η αγενής.
Οι περισσότεροι μακρομύκητες κατατάσσονται στο Φύλο των Βασιδιομυκήτων και ειδικότερα στο Υποφύλο Agaricomycotina, το οποίο περιλαμβάνει είδη που σχηματίζουν μυκήλιο και παράγουν ευμεγέθεις σύνθετες-πολυκύτταρες καρποφορίες, τα μανιτάρια. Βέβαια σε πολλές περιπτώσεις οι καρποφορίες που σχηματίζονται δεν έχουν την ‘τυπική’ μορφή των μανιταριών που γνωρίζουμε, αλλά μπορεί να είναι κοραλλιόμορφες, ζελατινοειδείς, γαστεροειδείς – σφαιρικές, φαλλοειδείς, στρωματοειδείς ή να έχουν και άλλες μορφές, ή ακόμη εκτός από ελάσματα στο γόνιμο τμήμα τους να φέρουν πόρους, οδοντώσεις, πτυχώσεις κλπ.
Γενικά, με βάση τις τροφικές τους απαιτήσεις και τις οικολογικές τους προσαρμογές, οι μύκητες διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
- σαπροτροφικούς, οι οποίοι αναπτύσσονται πάνω σε νεκρή οργανική ύλη και αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες της αποσύνθεσης-ανακύκλωσης της στη φύση
- παρασιτικούς, οι οποίοι αναπτύσσονται σε βάρος άλλων οργανισμών (χαρακτηρίζονται ως ξενιστές, είναι συνήθως ζώα ή φυτά) προκαλώντας τη σταδιακή εξασθένιση ή και το θάνατο τους. Η πλειοψηφία τους μπορεί να αναπτυχθεί και σε νεκρή οργανική ύλη (‘προαιρετικά ή δυνητικά παρασιτικοί’), ενώ όσοι δεν μπορούν να καλλιεργηθούν σε συνθετικά υποστρώματα χαρακτηρίζονται ως υποχρεωτικά παρασιτικοί
- συμβιωτικούς, οι οποίοι αναπτύσσουν σχέσεις αμοιβαίας ωφέλειας με άλλους οργανισμούς ζώντας ή ανεξάρτητα (π.χ. μυκόρριζες: ειδικοί σχηματισμοί προερχόμενοι από συμβίωση μυκήτων με ρίζες φυτών) είτε σχηματίζοντας ένα νέο οργανισμό (π.χ. λειχήνες: οργανισμοί προερχόμενοι από συμβίωση μυκήτων και φυκών ή κυανοβακτηρίων).